Ustawaz dnia 10 lutego 1976 r.o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Art. 1.

W Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wprowadza się następujące zmiany:

1)

w art. 1 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„ 

1.

Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem socjalistycznym.
 ”
 ;

2)

po art. 2 dodaje się art. 2a i 2b w brzmieniu:
„ 

Art. 2a.

1.

Przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w budowie socjalizmu jest Polska Zjednoczona Partia Robotnicza.

2.

Współdziałanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego stanowi podstawę Frontu Jedności Narodu.

3.

Front Jedności Narodu jest wspólną płaszczyzną działania organizacji społecznych ludu pracującego i patriotycznego zespolenia wszystkich obywateli - członków partii, stronnictw politycznych i bezpartyjnych, niezależnie od ich stosunku do religii - wokół żywotnych interesów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Art. 2b.

W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podstawowym celem działalności państwa jest wszechstronny rozwój społeczeństwa socjalistycznego, rozwój twórczych sił narodu i każdego człowieka, coraz lepsze zaspokajanie potrzeb obywateli.
 ”
 ;

3)

art. 3 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 3.

Polska Rzeczpospolita Ludowa:

1)

ochrania i rozwija socjalistyczne zdobycze polskiego ludu pracującego miast i wsi, jego władzę i wolność,

2)

zapewnia obywatelom uczestnictwo w rządzeniu i popiera rozwój różnych form samorządności ludzi pracy,

3)

rozwija siły wytwórcze i gospodarkę kraju poprzez planowe wykorzystywanie i wzbogacanie jego zasobów materialnych, racjonalną organizację pracy oraz stały postęp nauki i techniki,

4)

umacnia własność społeczną jako główną podstawę siły gospodarczej kraju i pomyślności narodu,

5)

urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej, likwiduje wyzysk człowieka przez człowieka i przeciwdziała naruszaniu zasad współżycia społecznego,

6)

stwarza warunki dla stałego wzrostu dobrobytu i stopniowego zacierania różnic między miastem a wsią, między pracą fizyczną a umysłową,

7)

w trosce o rozwój narodu otacza opieką rodzinę, macierzyństwo i wychowanie młodego pokolenia,

8)

dba o stan zdrowotny społeczeństwa,

9)

rozwija i upowszechnia oświatę,

10)

zapewnia wszechstronny rozwój nauki i kultury narodowej.
 ”
 ;

4)

po art. 3 dodaje się art. 3a i 3b w brzmieniu:
„ 

Art. 3a.

Polska Rzeczpospolita Ludowa w swej polityce:

1)

kieruje się interesami Narodu Polskiego, jego suwerenności, niepodległości i bezpieczeństwa, wolą pokoju i współpracy między narodami,

2)

nawiązuje do szczytnych tradycji solidarności z siłami wolności i postępu, umacnia przyjaźń i współpracę ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich i innymi państwami socjalistycznymi,

3)

opiera stosunki z państwami o odmiennych ustrojach społecznych na zasadach pokojowego współistnienia i współpracy.

Art. 3b.

Polska Rzeczpospolita Ludowa urzeczywistnia i rozwija demokrację socjalistyczną.
 ”
 ;

5)

art. 7 i 8 otrzymują brzmienie:
„ 

Art. 7.

1.

Podstawę ustroju społeczno-gospodarczego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej stanowi socjalistyczny system gospodarczy, oparty na uspołecznionych środkach produkcji i socjalistycznych stosunkach produkcji.

2.

Polska Rzeczpospolita Ludowa rozwija życie gospodarcze i kulturalne kraju na podstawie narodowego planu społeczno-gospodarczego.

3.

Zasadniczym celem społeczno-gospodarczej polityki Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest systematyczne polepszanie warunków bytowych, socjalnych i kulturalnych społeczeństwa, stały rozwój sił wytwórczych kraju, umacnianie siły, obronności i niezależności Ojczyzny.

4.

Państwo posiada monopol handlu zagranicznego.

Art. 8.

1.

Mienie ogólnonarodowe, a w szczególności: złoża mineralne, podstawowe źródła energii, grunty państwowe, wody, lasy państwowe, kopalnie, państwowe przedsiębiorstwa przemysłowe, rolne i handlowe, państwowe urządzenia komunalne, banki, państwowe zasoby mieszkaniowe, drogi, państwowe środki komunikacji, transportu i łączności, radio, telewizja i film, państwowe instytucje socjalne, oświatowe, naukowe i kulturalne - podlega szczególnej trosce i opiece państwa oraz wszystkich obywateli.

2.

Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska naturalnego, stanowiącego dobro ogólnonarodowe.
 ”
 ;

6)

po art. 8 dodaje się art. 8a w brzmieniu:
„ 

Art. 8a.

Przedsiębiorstwa państwowe, gospodarując racjonalnie powierzoną im częścią mienia ogólnonarodowego, realizują w sposób planowy zadania gospodarcze i społeczne. Załogi przedsiębiorstw uczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwami.
 ”
 ;

7)

art. 10 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 10.

Polska Rzeczpospolita Ludowa w trosce o wyżywienie narodu:

1)

stwarza rolnictwu warunki zapewniające stały wzrost produkcji rolnej, sprzyjające socjalistycznym przeobrażeniom wsi oraz podniesieniu dobrobytu rolników,

2)

dba o właściwe użytkowanie ziemi jako dobra ogólnonarodowego,

3)

otacza opieką indywidualne gospodarstwa rolne pracujących chłopów, udziela im pomocy w zwiększaniu produkcji i podwyższaniu poziomu techniczno-rolniczego, popiera rozwój samorządu rolniczego, a zwłaszcza kółek rolniczych i ich spółdzielni, popiera rozwój kooperacji i specjalizacji produkcji, rozszerza powiązania indywidualnych gospodarstw rolnych z socjalistyczną gospodarką narodową,

4)

udziela poparcia i pomocy powstającym na zasadzie dobrowolności zespołowym gospodarstwom rolnym, a szczególnie rolniczym spółdzielniom produkcyjnym,

5)

rozwija i umacnia państwowe gospodarstwa rolne, stanowiące formę wysokowydajnej, socjalistycznej gospodarki w rolnictwie, wdrażające postęp techniczno-rolniczy i wpływające korzystnie na rozwój całego rolnictwa.
 ”
 ;

8)

w art. 14 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Przodownicy i weterani pracy otoczeni są powszechnym szacunkiem narodu.
 ”
 ;

9)

w art. 15 w ust. 3 po wyrazach: „Sejm uchwala ustawy” dodaje się przecinek oraz wyrazy: „podejmuje uchwały określające podstawowe kierunki działalności państwa”;

10)

w art. 19:

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„ 

1.

Sejm uchwala narodowe plany społeczno-gospodarcze na okresy kilkuletnie.
 ”
 ,

b)

dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„ 

3.

Sejm udziela Rządowi absolutorium z wykonania budżetu i narodowego planu społeczno-gospodarczego za rok poprzedni.
 ”
 ;

11)

w art. 22 wyrazy: „w ciągu siedmiu dni odpowiedzi na interpelację posła” zastępuje się wyrazami: „odpowiedzi na interpelację posła w terminie i trybie ustalonym przez Sejm”;

12)

w art. 25 w ust. 1 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:
„ 

2a)

czuwa nad zgodnością prawa z Konstytucją,
 ”
 ;

13)

w art. 28a:

a)

w ust. 1 po wyrazach: „administracji państwowej” dodaje się przecinek oraz wyrazy: „organizacji społecznych i spółdzielczych”, zaś po wyrazach: „z punktu widzenia” dodaje się wyrazy: „wykonania zadań planu społeczno-gospodarczego,”,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza także kontrolę jednostek gospodarki nie uspołecznionej w związku z wykonywaniem zadań zleconych im przez organy państwowe lub organizacje gospodarki uspołecznionej, jak również bada zgodność działania tych jednostek z obowiązującym prawem i interesem społecznym.
 ”
 ;

14)

art. 28b i 28c otrzymują brzmienie:
„ 

Art. 28b.

1.

Działalność Najwyższej Izby Kontroli służy Sejmowi, Radzie Państwa i Radzie Ministrów w wypełnianiu ich funkcji.

2.

Prezes Rady Ministrów sprawuje nadzór nad Najwyższą Izbą Kontroli.

3.

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrole zlecone przez Sejm i Radę Państwa, informuje o wynikach tych kontroli oraz składa Radzie Państwa okresowe sprawozdania.

Art. 28c.

1.

Prezesa Najwyższej Izby Kontroli powołuje i odwołuje Sejm na wniosek Prezesa Rady Ministrów złożony w porozumieniu z Przewodniczącym Rady Państwa.

2.

Organizację i sposób działania Najwyższej Izby Kontroli określa ustawa.
 ”
 ;

15)

art. 28d skreśla się;

16)

w art. 31:

a)

dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i po wyrazach: „wiceprezesi Rady Ministrów” dodaje się wyrazy: „Prezes Najwyższej Izby Kontroli,”,

b)

dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„ 

2.

Prezes i wiceprezesi Rady Ministrów stanowią Prezydium Rządu. Rada Ministrów może powołać ze swego grona innych członków do składu Prezydium Rządu.
 ”
 ;

17)

po art. 31 dodaje się art. 31a w brzmieniu:
„ 

Art. 31a.

1.

Prezes Rady Ministrów kieruje pracami Rady Ministrów i Prezydium Rządu.

2.

Prezes Rady Ministrów wydaje na podstawie ustaw i w celu ich wykonania rozporządzenia i zarządzenia.
 ”
 ;

18)

w art. 32:

a)

w pkt 2, 3 i 5 wyrazy: „planu gospodarczego” oraz „plany gospodarcze” zastępuje się odpowiednio wyrazami: „planu społeczno-gospodarczego” oraz „plany społeczno-gospodarcze”,

b)

pkt 11 otrzymuje brzmienie:
„ 

11)

kieruje pracą terenowych organów administracji.
 ”
 ;

19)

w art. 33 w ust. 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:
„ 
Urząd Ministra tworzy się w drodze ustawy.
 ”
 ;

20)

art. 34 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 34.

1.

Terenowymi organami władzy państwowej i podstawowymi organami samorządu społecznego ludu pracującego miast i wsi w gminach, miastach, dzielnicach większych miast i województwach są rady narodowe.

2.

Organem władzy państwowej i samorządu społecznego w dwu różnych jednostkach podziału terytorialnego tego samego stopnia może być wspólna rada narodowa.

3.

Kadencję rad narodowych poszczególnych stopni określa ustawa.
 ”
 ;

21)

w art. 36 na końcu zdania dodaje się wyrazy: „oraz współdziałają z samorządem mieszkańców”;

22)

art. 37 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 37.

Rady narodowe kierują całokształtem rozwoju społeczno-gospodarczego i kulturalnego oraz wpływają na wszystkie jednostki administracji i gospodarki na swym terenie, inspirują i koordynują ich działalność oraz sprawują nad nimi kontrolę. Rady narodowe wiążą potrzeby terenu z celami i zadaniami ogólnopaństwowymi.
 ”
 ;

23)

w art. 40:

a)

dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1,

b)

dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„ 

2.

Rady narodowe na wniosek terenowych organów administracji uchwalają plany społeczno-gospodarcze i budżety województw, miast, dzielnic i gmin.
 ”
 ;

24)

w art. 41 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Rady narodowe wybierają ze swego grona prezydia dla kierowania przygotowaniem sesji i prowadzenia obrad, koordynowania prac komisji oraz udzielania pomocy radnym w wykonywaniu mandatu.
 ”
 ;

25)

po art. 42 dodaje się art. 42a w brzmieniu:
„ 

Art. 42a.

1.

Wojewodowie, prezydenci lub naczelnicy miast, naczelnicy dzielnic i naczelnicy gmin sprawują administrację państwową na podstawie przepisów prawa oraz zgodnie z kierunkami ustalonymi przez organy nadrzędne.

2.

Wojewodowie i prezydenci miast stopnia wojewódzkiego są przedstawicielami Rządu na swoim terenie.
 ”
 ;

26)

w art. 46:

a)

dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„ 

2.

W sprawach o wykroczenia orzekają kolegia do spraw wykroczeń.
 ”
 ,

b)

dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3 i nadaje brzmienie:
„ 

3.

Ustrój, właściwość i postępowanie sądów oraz kolegiów do spraw wykroczeń określają ustawy.
 ”
 ;

27)

w art. 49:

a)

dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1,

b)

dodaje się ust. 2-4 w brzmieniu:
„ 

2.

Przy rozstrzyganiu spraw w sądach ławnicy ludowi mają równe prawa z sędziami.

3.

Ławnicy ludowi są wybierani przez rady narodowe.

4.

Tryb wyboru ławników sądów wojewódzkich, rejonowych i szczególnych oraz ich kadencję określa ustawa.
 ”
 ;

28)

art. 50 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 50.

1.

Sędziowie są powoływani i odwoływani przez Radę Państwa.

2.

Tryb powoływania i odwoływania sędziów określa ustawa.
 ”
 ;

29)

w art. 51:

a)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„ 

3.

Sąd Najwyższy powołuje Rada Państwa na okres lat pięciu.
 ”
 ,

b)

dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„ 

4.

Rada Państwa spośród sędziów Sądu Najwyższego powołuje Pierwszego Prezesa i prezesów Sądu Najwyższego oraz odwołuje ich z tych stanowisk.
 ”
 ;

30)

w art. 57:

a)

dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1,

b)

dodaje się ust. 2 i 3 w brzmieniu:
„ 

2.

Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mają równe prawa bez względu na płeć, urodzenie, wykształcenie, zawód, narodowość, rasę, wyznanie oraz pochodzenie i położenie społeczne.

3.

Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej powinni rzetelnie wypełniać swoje obowiązki wobec Ojczyzny i przyczyniać się do jej rozwoju.
 ”
 ;

31)

w art. 58 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Prawo do pracy zapewniają: socjalistyczny system gospodarczy, planowy rozwój sił wytwórczych, racjonalne wykorzystywanie wszystkich czynników produkcji, stałe wdrażanie postępu naukowo-technicznego w gospodarce narodowej oraz system kształcenia i podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Prawidłową realizację prawa do pracy zabezpiecza socjalistyczne ustawodawstwo pracy.
 ”
 ;

32)

w art. 59 w ust. 2 wyrazy: „robotnikom i pracownikom umysłowym” zastępuje się wyrazem: „pracownikom”;

33)

w art. 60 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Coraz pełniejszemu urzeczywistnianiu tego prawa służą:

1)

rozwój ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby, starości i niezdolności do pracy oraz rozbudowa różnych form pomocy społecznej,

2)

rozwój organizowanej przez państwo ochrony zdrowia oraz podnoszenie poziomu zdrowotnego ludności, bezpłatna pomoc lekarska dla wszystkich ludzi pracy i ich rodzin, stałe polepszanie warunków bezpieczeństwa, ochrony i higieny pracy, szeroko rozwinięte zapobieganie chorobom i ich zwalczanie, opieka nad inwalidami,

3)

rozbudowa szpitali, sanatoriów, ambulatoriów, ośrodków zdrowia i urządzeń sanitarnych.
 ”
 ;

34)

po art. 60 dodaje się art. 60a w brzmieniu:
„ 

Art. 60a.

Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mają prawo do korzystania z wartości środowiska naturalnego oraz obowiązek jego ochrony.
 ”
 ;

35)

w art. 61 w ust. 2:

a)

pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„ 

1)

bezpłatne szkolnictwo,

2)

powszechne i obowiązkowe szkoły podstawowe,
 ”
 ,

b)

dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu:
„ 

3)

upowszechnianie szkolnictwa średniego,

4)

rozwój szkolnictwa wyższego,
 ”
 ,

c)

dotychczasowe pkt 3 i 4 oznacza się jako pkt 5 i 6;

36)

po art. 64 dodaje się art. 64a w brzmieniu:
„ 

Art. 64a.

Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia wszechstronną opiekę weteranom walk o wyzwolenie narodowe i społeczne.
 ”
 ;

37)

w art. 66 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„ 

3.

Polska Rzeczpospolita Ludowa umacnia w społeczeństwie pozycję kobiet, zwłaszcza matek i kobiet pracujących zawodowo.
 ”
 ;

38)

w art. 67:

a)

w ust. 1 po wyrazie: „Małżeństwo” dodaje się przecinek oraz wyraz: „macierzyństwo”,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„ 

2.

Obowiązkiem rodziców jest wychowywanie dzieci na prawych i świadomych swych obowiązków obywateli Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
 ”
 ,

c)

dodaje się ust. 3-5 w brzmieniu:
„ 

3.

Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia realizację praw i obowiązków alimentacyjnych.

4.

Dzieci urodzone poza małżeństwem mają te same prawa co dzieci urodzone w małżeństwie.

5.

W trosce o dobro rodziny Polska Rzeczpospolita Ludowa dąży do poprawy sytuacji mieszkaniowej, przy współudziale obywateli rozwija i popiera różne formy budownictwa mieszkaniowego, a szczególnie budownictwa spółdzielczego, oraz dba o racjonalną gospodarkę zasobami mieszkaniowymi.
 ”
 ;

39)

art. 68 otrzymuje brzmienie:
„ 

Art. 68.

Polska Rzeczpospolita Ludowa otacza szczególnie troskliwą opieką wychowanie młodzieży i zapewnia jej najszersze możliwości rozwoju oraz stwarza warunki do aktywnego udziału młodego pokolenia w życiu społecznym, politycznym, gospodarczym i kulturalnym, kształtując poczucie współodpowiedzialności młodzieży za rozwój Ojczyzny.
 ”
 ;

40)

w art. 70 skreśla się ust. 3;

41)

po art. 72 dodaje się art. 72a w brzmieniu:
„ 

Art. 72a.

W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej doniosłą rolę społeczną spełniają związki zawodowe, które są powszechną organizacją współuczestniczącą w kształtowaniu i realizacji zadań społeczno-gospodarczego rozwoju kraju; związki zawodowe reprezentują interesy oraz prawa ludzi pracy, są szkołą obywatelskiej aktywności i zaangażowania w budowie społeczeństwa socjalistycznego.
 ”
 ;

42)

w art. 73:

a)

dotychczasowy ust. 1 oznacza się jako ust. 2 i dodaje ust. 1 w brzmieniu:
„ 

1.

Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uczestniczą w sprawowaniu kontroli społecznej, w konsultacjach i dyskusjach nad węzłowymi problemami rozwoju kraju oraz zgłaszają wnioski.
 ”
 ,

b)

dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3; w przepisie tym w zdaniu pierwszym początkowe wyrazy: „Skargi i zażalenia” zastępuje się wyrazami: „Odwołania, skargi i zażalenia”, a w zdaniu drugim po wyrazach: „stosunek do” dodaje się wyraz: „odwołań,”;

43)

po art. 75 dodaje się art. 75a w brzmieniu:
„ 

Art. 75a.

Obywatele polscy za granicą korzystają z opieki Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
 ”
 ;

44)

w art. 77 skreśla się ust. 2 i oznaczenie ust. 1;

45)

tytuł rozdziału 9 otrzymuje brzmienie:
„ 

   Rozdział 9   

Godło, barwy, hymn i stolica Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”;

46)

w art. 89:

a)

dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„ 

3.

Hymnem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest „Mazurek Dąbrowskiego”.
 ”
 ,

b)

dotychczasowy ust. 3 oznacza się jako ust. 4;

47)

po art. 89 dodaje się art. 89a w brzmieniu:
„ 

Art. 89a.

Godło, barwy i hymn Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej otaczane są czcią i podlegają szczególnej ochronie.
 ”

Art. 2.

1.

Okres kadencji rad narodowych unormowany zostanie w ustawie o radach narodowych.

2.

Do czasu unormowania okresu, o którym mowa w ust. 1, kadencję rad narodowych ustala się na okres lat czterech.

Art. 3.

1.

Sędziowie Sądu Najwyższego wybrani przez Radę Państwa na te stanowiska na podstawie dotychczasowych przepisów stają się sędziami powołanymi w rozumieniu niniejszej ustawy na okres do upływu ich bieżącej kadencji.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wybranych w dotychczasowym trybie Pierwszego Prezesa i prezesów Sądu Najwyższego.

Art. 4.

Najwyższa Izba Kontroli oraz Prezes Najwyższej Izby Kontroli działają w granicach dotychczasowych uprawnień i obowiązków do czasu wejścia w życie ustawy dostosowującej organizację i sposób działania Najwyższej Izby Kontroli do postanowień art. 1 niniejszej ustawy.

Art. 5.

Przewodniczący Rady Państwa ogłosi w Dzienniku Ustaw jednolity tekst Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, z uwzględnieniem jej zmian, ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu, z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.

Art. 6.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.