Zastosowane badania i plany pobierania próbek
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem
szczepień są wykorzystywane następujące badania i analizy:
1)
badania serologiczne − test ELISA;
2)
badania wirusologiczne i immunochemiczne:
a)
immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym
(FAT − fluorescent antibody test), zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.i)
- test w kierunku wścieklizny,
b)
różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny,
c)
izolacja wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT − rapid tissue culture
infection test), zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.ii);
3)
inne badania - badanie na obecność markera (TC).
Monitoring szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje przeprowadzenie następujących
badań:
1)
immunofluorescencja odcisków mózgowych (FAT) w celu oceny skuteczności szczepień;
2)
test ELISA w celu określenia poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących, a tym samym
efektywności szczepień doustnych;
3)
badanie na obecność markera (TC) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez
lisy wolno żyjące;
4)
różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa
od szczepów szczepionkowych.
Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC) wykonywane w celu określenia efektywności doustnych
szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek
chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę
mózgową, surowicę i żuchwę od 4 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie.
Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła
się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których badaniem laboratoryjnym potwierdzono
wściekliznę.
Ponadto do badań diagnostycznych w kierunku wścieklizny pobiera się tkankę mózgową
zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły lub zostały zabite. Dotyczy to wszystkich
gatunków zwierząt wrażliwych na wściekliznę na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Badanie izolacji wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT) przeprowadza
się na próbkach pobranych od zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły lub
zostały zabite, w przypadku potencjalnej ekspozycji człowieka na wirus wścieklizny
lub w przypadku konieczności potwierdzenia wyniku badania immunofluorescencji odcisków
mózgowych (FAT).
Wiek lisów odstrzelonych w ramach monitoringu jest określany w podziale na młode i
dorosłe zwierzęta. Wyniki badań monitoringowych są analizowane, biorąc pod uwagę również
ten czynnik.
Rok: 2017
Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC)
|
|
|
|
|
|
|
|
Województwo
|
Całkowita powierzchnia województwa - km2
|
Powierzchnia objęta szczepieniami - km2
|
Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na terenie województwa, z której lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych - km2
|
Liczba lisów, które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu w 2017 r. - 4 lisy/100 km2
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5 = (4x4/100)
|
|
dolnośląskie
|
19 947
|
0
|
0
|
0
|
|
kujawsko-pomorskie
|
17 972
|
0
|
0
|
0
|
|
lubelskie
|
25 122
|
22 208
|
22 208
|
888
|
|
lubuskie
|
13 988
|
0
|
0
|
0
|
|
łódzkie
|
18 219
|
0
|
0
|
0
|
|
małopolskie
|
15 183
|
15 183
|
15 183
|
607
|
|
mazowieckie
|
35 558
|
15 435a)
|
15 435a)
|
617a)
|
|
opolskie
|
9 412
|
0
|
0
|
0
|
|
podkarpackie
|
17 845
|
16 336
|
16 336
|
653
|
|
podlaskie
|
20 187
|
19 175
|
16 754
|
670
|
|
pomorskie
|
18 310
|
1 635b)
|
1 635b)
|
65b)
|
|
śląskie
|
12 334
|
10 135
|
10 131
|
405
|
|
świętokrzyskie
|
11 710
|
10 501
|
10 500
|
420
|
|
warmińsko-mazurskie
|
24 173
|
15 068c)
|
15 068c)
|
603c)
|
|
wielkopolskie
|
29 827
|
0
|
0
|
0
|
|
zachodniopomorskie
|
22 892
|
0
|
0
|
0
|
|
RAZEM
|
312 679
|
125 676
|
123 250
|
4 928
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a) Dotyczy powiatu białobrzeskiego z wyłączeniem gminy Promna, powiatu gar wolińskiego,
powiatu kozienickiego, powiatu lipskiego, powiatu łosickiego, powiatu mińskiego, powiatu
ostrowskiego, powiatu otwockiego, powiatu przysuskiego, powiatu radomskiego i miasta
Radom, powiatu siedleckiego i miasta Siedlce, powiatu sokołowskiego, powiatu szydłowieckiego,
powiatu węgrowskiego, powiatu wołomińskiego, powiatu wyszkowskiego oraz powiatu zwoleńskiego.
b) Dotyczy powiatu malborskiego, powiatu nowodworskiego i powiatu sztumskiego.
c) Dotyczy powiatu bartoszyckiego, powiatu braniewskiego, powiatu elbląskiego i miasta
Elbląg, powiatu ełckiego, powiatu giżyckiego, powiatu gołdapskiego, gminy Zalewo w
powiecie iławskim, powiatu kętrzyńskiego, powiatu lidzbarskiego, powiatu mrągowskiego,
powiatu oleckiego, gmin: Barczewo, Biskupiec, Dobre Miasto, Jeziorany, Dywity, Gietrzwałd,
Jonkowo, Kolno i Świątki w powiecie olsztyńskim oraz miasta Olsztyn, gmin: Małdyty,
Morąg, Miłakowo, Miłomłyn i Łukta w powiecie ostródzkim, powiatu piskiego, gminy Dźwierzuty
w powiecie szczycieńskim oraz powiatu węgorzewskiego.
Rok: 2018
Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC)
|
|
|
|
|
|
|
|
Województwo
|
Całkowita powierzchnia województwa -km2
|
Powierzchnia objęta szczepieniami -km2
|
Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na terenie województwa, z której lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych -km2
|
Liczba lisów, które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu w 2018 r. - 4 lisy/100 km2
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5 = (4x4/100)
|
|
dolnośląskie
|
19 947
|
0
|
0
|
0
|
|
kujawsko-pomorskie
|
17 972
|
0
|
0
|
0
|
|
lubelskie
|
25 122
|
22 208
|
22 208
|
888
|
|
lubuskie
|
13 988
|
0
|
0
|
0
|
|
łódzkie
|
18219
|
0
|
0
|
0
|
|
małopolskie
|
15 183
|
15 183
|
15 183
|
607
|
|
mazowieckie
|
35 558
|
15 435 a)
|
15 435a)
|
617 a)
|
|
opolskie
|
9 412
|
0
|
0
|
0
|
|
podkarpackie
|
17 845
|
16 336
|
16 336
|
653
|
|
podlaskie
|
20 187
|
19 175
|
16 754
|
670
|
|
pomorskie
|
18310
|
1 635b)
|
1 635 b)
|
65b)
|
|
śląskie
|
12 334
|
10 135
|
10 131
|
405
|
|
świętokrzyskie
|
11 710
|
10 501
|
10 500
|
420
|
|
warmińsko-mazurskie
|
24 173
|
15 068c)
|
15 068c)
|
603c)
|
|
wielkopolskie
|
29 827
|
0
|
0
|
0
|
|
zachodniopomorskie
|
22 892
|
0
|
0
|
0
|
|
RAZEM
|
312 679
|
125 676
|
123 250
|
4 928
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a) Dotyczy powiatu białobrzeskiego z wyłączeniem gminy Promna, powiatu garwolińskiego,
powiatu kozienickiego, powiatu lipskiego, powiatu łosickiego, powiatu mińskiego, powiatu
ostrowskiego, powiatu otwockiego, powiatu przysuskiego, powiatu radomskiego i miasta
Radom, powiatu siedleckiego i miasta Siedlce, powiatu sokołowskiego, powiatu szydłowieckiego,
powiatu węgrowskiego, powiatu wołomińskiego, powiatu wyszkowskiego oraz powiatu zwoleńskiego.
b) Dotyczy powiatu malborskiego, powiatu nowodworskiego i powiatu sztumskiego.
c) Dotyczy powiatu bartoszyckiego, powiatu braniewskiego, powiatu elbląskiego i miasta
Elbląg, powiatu ełckiego, powiatu giżyckiego, powiatu gołdapskiego, gminy Zalewo w
powiecie iławskim, powiatu kętrzyńskiego, powiatu lidzbarskiego, powiatu mrągowskiego,
powiatu oleckiego, gmin: Barczewo, Biskupiec, Dobre Miasto, Jeziorany, Dywity, Gietrzwałd,
Jonkowo, Kolno i Świątki w powiecie olsztyńskim oraz miasta Olsztyn, gmin: Małdyty,
Morąg, Miłakowo, Miłomłyn i Łukta w powiecie ostródzkim, powiatu piskiego, gminy Dźwierzuty
w powiecie szczycieńskim oraz powiatu węgorzewskiego.
W przypadku wystąpienia sytuacji, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych
szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, lub sytuacji, o której mowa
w § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, powierzchnia objęta szczepieniami w latach 2017
i 2018 może ulec zmianie, a w związku z tym zmianie może ulec liczba lisów, które
powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu, oraz liczba badań diagnostycznych
określona w ust. 6.1.1 programu.