Preambuła
Państwa-Strony niniejszego Protokołu do Układu Antarktycznego, zwane dalej Stronami;
przekonane o konieczności zwiększenia ochrony środowiska Antarktyki oraz zależnych
od niej i powiązanych z nią ekosystemów;
przekonane o konieczności umocnienia systemu Układu Antarktycznego w taki sposób,
aby Antarktyka zawsze w przyszłości używana była wyłącznie w celach pokojowych i nie
stała się areną lub przedmiotem sporów międzynarodowych;
biorąc pod uwagę specjalny prawny i polityczny status Antarktyki oraz szczególną odpowiedzialność
Stron Konsultatywnych Układu Antarktycznego w zakresie zapewnienia, aby wszelka działalność
w Antarktyce była zgodna z celami i zasadami tego Układu;
powołując się na określenie Antarktyki jako Obszaru Specjalnie Chronionego i na inne
środki przyjęte w ramach systemu Układu Antarktycznego w celu ochrony środowiska Antarktyki
oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów;
uznając nadal, że Antarktyka stwarza unikalne możliwości dla naukowego monitorowania
i badania procesów mających zarówno globalne, jak i regionalne znaczenie;
potwierdzając zasady ochrony zawarte w Konwencji o ochronie żywych zasobów morskich
Antarktyki;
przekonane, że stworzenie wszechstronnego systemu ochrony środowiska Antarktyki oraz
zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów leży w interesie całej ludzkości;
pragnąc w tym celu uzupełnić Układ Antarktyczny;
uzgodniły, co następuje:
Artykuł 1
Definicje
Dla celów niniejszego Protokołu:
(a)
„Układ Antarktyczny” oznacza Układ Antarktyczny zawarty w Waszyngtonie 1 grudnia 1959 r.;
(b)
„obszar Układu Antarktycznego” oznacza obszar, do którego odnoszą się postanowienia
Układu Antarktycznego zgodnie z artykułem VI tego Układu;
(c)
„Spotkania Konsultatywne Układu Antarktycznego” oznaczają spotkania przewidziane w
artykule IX Układu Antarktycznego;
(d)
„Strony Konsultatywne Układu Antarktycznego” oznaczają Umawiające się Strony Układu
Antarktycznego uprawnione do wyznaczania przedstawicieli biorących udział w spotkaniach
przewidzianych w artykule IX tego Układu;
(e)
„system Układu Antarktycznego” oznacza Układ Antarktyczny, środki obowiązujące zgodnie
z tym Układem, związane z nim odrębne instrumenty międzynarodowe będące w mocy i środki
obowiązujące zgodnie z tymi instrumentami;
(f)
„Trybunał Arbitrażowy” oznacza Trybunał Arbitrażowy utworzony zgodnie z Aneksem do
niniejszego Protokołu, stanowiącym jego integralną część;
(g)
„Komitet” oznacza Komitet Ochrony Środowiska utworzony zgodnie z artykułem 11.
Artykuł 2
Cele i przeznaczenie
Strony zobowiązują się do zapewnienia wszechstronnej ochrony środowiska Antarktyki
oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów i niniejszym uznają Antarktykę
za rezerwat naturalny przeznaczony dla pokoju i nauki.
Artykuł 3
Zasady dotyczące ochrony środowiska
1.
Ochrona środowiska Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów,
a także zachowanie istotnej wartości Antarktyki, włącznie z jej pierwotnym charakterem
i wartościami estetycznymi, oraz jej przydatnością do prowadzenia badań naukowych,
a w szczególności badań niezbędnych dla rozumienia środowiska globalnego, stanowią
podstawową płaszczyznę dla planowania i prowadzenia wszelkiej działalności na obszarze
Układu Antarktycznego.
2.
W tym celu:
(a)
działalność na obszarze Układu Antarktycznego jest planowana i prowadzona w ten sposób,
aby ograniczyć jej szkodliwy wpływ na środowisko Antarktyki oraz zależne od niej i
powiązane z nią ekosystemy;
(b)
działalność na obszarze Układu Antarktycznego jest planowana i prowadzona w taki sposób,
aby uniknąć:
(i)
szkodliwych skutków dla klimatu i zjawisk pogodowych;
(ii)
istotnie szkodliwych skutków dla jakości powietrza lub wody;
(iii)
istotnych zmian w środowisku atmosferycznym, lądowym (włącznie z wodnym), lodowym
lub morskim;
(iv)
szkodliwych zmian w rozmieszczeniu, bogactwie lub produktywności gatunków lub populacji
gatunków fauny i flory;
(v)
dalszego pogorszenia sytuacji zagrożonych lub będących w niebezpieczeństwie gatunków
lub populacji tych gatunków;
(vi)
degradacji lub poważnego ryzyka takiej degradacji obszarów mających biologiczne, naukowe,
historyczne, estetyczne znaczenie lub pierwotny charakter;
(c)
działalność na obszarze Układu Antarktycznego jest planowana i prowadzona w oparciu
o informacje pozwalające na uprzednią ocenę oddziaływania i podjęcie uzasadnionych
decyzji z punktu widzenia możliwych skutków tych działań dla środowiska Antarktyki
oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów, jak również wartości Antarktyki
dla prowadzenia badań naukowych; takie decyzje powinny w pełni uwzględniać:
(i)
zakres działalności, włącznie z jej obszarem, czasem trwania i intensywnością;
(ii)
skumulowany wpływ działalności, zarówno poprzez efekt własny, jak i w połączeniu z
innymi działaniami na obszarze Układu Antarktycznego;
(iii)
czy działalność nie wpłynie szkodliwie na inną działalność na obszarze Układu Antarktycznego;
(iv)
czy technologie i procedury są odpowiednie do przeprowadzenia operacji bezpiecznej
dla środowiska;
(v)
czy istnieje zdolność monitorowania głównych parametrów środowiskowych i składników
ekosystemu, tak aby zidentyfikować i wcześnie ostrzec o jakichkolwiek szkodliwych
skutkach działalności, jak również przewidzieć takie zmiany stosowanych procedur,
jakie mogą być niezbędne w świetle wyników monitorowania lub szerszego poznania środowiska
Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów;
(vi)
czy istnieje zdolność niezwłocznego i efektywnego reagowania na wypadki, szczególnie
takie, które mogą potencjalnie wpływać na środowisko;
(d)
należy prowadzić systematyczne i skuteczne monitorowanie w celu umożliwienia oceny
skutków prowadzonej działalności, włącznie z weryfikacją przewidywanych skutków;
(e)
należy prowadzić systematyczne i skuteczne monitorowanie w celu ułatwienia wczesnego
wykrywania możliwych i nieprzewidywanych skutków działań prowadzonych zarówno wewnątrz,
jak i na zewnątrz obszaru Układu Antarktycznego w odniesieniu do środowiska Antarktyki
oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów.
3.
Działalność na obszarze Układu Antarktycznego jest planowana i prowadzona w taki sposób,
aby przyznać pierwszeństwo badaniom naukowym i zachować wartość Antarktyki jako obszaru
do prowadzenia wyżej wymienionych badań, włącznie z badaniami istotnymi dla rozumienia
środowiska globalnego.
4.
Działalność podejmowana na obszarze Układu Antarktycznego w związku z programami badań
naukowych, turystyką i wszelkimi innymi rządowymi i pozarządowymi działaniami na obszarze
Układu Antarktycznego, dla których uprzednie zawiadomienie jest wymagane zgodnie z
artykułem VII ustęp 5 Układu Antarktycznego, włącznie z towarzyszącymi logistycznymi
działaniami pomocniczymi:
(a)
odbywa się w sposób zgodny z zasadami niniejszego artykułu; i
(b)
będzie zmodyfikowana, zawieszona lub zaniechana, jeżeli powoduje skutki dla środowiska
Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów niezgodne z tymi
zasadami lub tworzy ryzyko spowodowania takich skutków.
Artykuł 4
Związek z innymi elementami systemu Układu Antarktycznego
1.
Niniejszy Protokół jest dokumentem uzupełniającym Układ Antarktyczny i nie modyfikuje
ani nie zmienia postanowień tego Układu.
2.
Żadne postanowienie niniejszego Protokołu nie narusza praw i obowiązków Stron tego
Protokołu wynikających z innych będących w mocy instrumentów międzynarodowych w systemie
Układu Antarktycznego.
Artykuł 5
Zgodność z innymi elementami systemu Układu Antarktycznego
Strony konsultują się i współpracują z Umawiającymi się Stronami innych instrumentów
międzynarodowych obowiązujących w systemie Układu Antarktycznego i ich odpowiednimi
instytucjami, tak aby zagwarantować osiągnięcie celów i zasad niniejszego Protokołu
i uniknąć jakichkolwiek zakłóceń w osiąganiu celów i zasad tych instrumentów czy jakichkolwiek
niezgodności pomiędzy wykonywaniem tych instrumentów i niniejszego Protokołu.
Artykuł 6
Współpraca
1.
Strony współpracują przy planowaniu i prowadzeniu działalności na obszarze Układu
Antarktycznego. W tym celu każda Strona dołoży starań, aby:
(a)
popierać wspólne programy o wartości naukowej, technicznej i edukacyjnej, dotyczące
ochrony środowiska Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów;
(b)
udzielać odpowiedniej pomocy innym Stronom przy przygotowywaniu ocen oddziaływania
na środowisko;
(c)
udzielać na prośbę innych Stron informacji odnośnie do wszelkiego potencjalnego ryzyka
dla środowiska w Antarktyce oraz udzielać im pomocy w celu zmniejszenia do minimum
skutków wypadków, które mogą zniszczyć środowisko Antarktyki lub zależne od niej i
powiązane z nią ekosystemy;
(d)
konsultować z innymi Stronami sprawę wyboru miejsc dla utworzenia stacji lub innych
instalacji w celu uniknięcia skumulowanych skutków nadmiernej ich koncentracji w danym
miejscu;
(e)
podejmować, jeśli jest to wskazane, wspólne ekspedycje, a także wspólnie użytkować
stacje i inne instalacje;
(f)
realizować takie kroki, które mogą być uzgodnione na Spotkaniach Konsultatywnych Układu
Antarktycznego.
2.
Każda Strona zobowiązuje się, w możliwym zakresie, dzielić się informacjami, które
mogą być pomocne innym Stronom przy planowaniu i prowadzeniu ich działalności na obszarze
Układu Antarktycznego w celu ochrony środowiska Antarktyki oraz zależnych od niej
i powiązanych z nią ekosystemów.
3.
Strony współpracują z tymi Stronami, które mogą sprawować jurysdykcję na obszarach
przylegających do obszaru Układu Antarktycznego w celu zapewnienia, aby działalność
na obszarze Układu Antarktycznego nie miała szkodliwych skutków na wymienionych obszarach.
Artykuł 7
Zakaz podejmowania działalności w odniesieniu do zasobów mineralnych
Jakakolwiek działalność w odniesieniu do zasobów mineralnych, inna aniżeli badania
naukowe, jest zakazana.
Artykuł 8
Ocena oddziaływania na środowisko
1.
Proponowana działalność, wymieniona w ustępie 2, jest przedmiotem procedur określonych
w Załączniku I w celu uprzedniego zbadania skutków takiej działalności w odniesieniu
do środowiska Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów, zgodnie
z tym, czy taka działalność jest uznana za wywołującą:
(a)
mniejszy niż niewielki lub czasowy skutek,
(b)
niewielki lub czasowy skutek,
(c)
większy niż niewielki lub czasowy skutek.
2.
Każda Strona zapewnia, aby procedury badań przewidziane w Załączniku I były stosowane
w procesie przygotowywania decyzji dotyczących jakiejkolwiek działalności podejmowanej
na obszarze Układu Antarktycznego zgodnie z programami badań naukowych, turystyki
i innych rządowych i pozarządowych działań na obszarze Układu Antarktycznego, dla
których uprzednie zawiadomienie jest wymagane zgodnie z artykułem VII ustęp 5 Układu
Antarktycznego, włącznie z towarzyszącymi logistycznymi działaniami pomocniczymi.
3.
Procedury oceny przewidziane w Załączniku I stosuje się do każdej zmiany działalności
bez względu na to, czy taka zmiana wynika ze zwiększenia czy też zmniejszenia istniejącego
działania, z dodatkowego działania, z zamknięcia instalacji lub z innego powodu.
4.
Jeżeli działalność jest planowana wspólnie przez więcej niż jedną Stronę, zainteresowane
Strony wyznaczają jedną z nich do koordynowania wykonania procedur dotyczących oceny
oddziaływania na środowisko przewidzianych w Załączniku I.
Artykuł 9
Załączniki
1.
Załączniki do niniejszego Protokołu będą stanowiły jego integralną część.
2.
Dodatkowe załączniki, poza Załącznikami I-IV, mogą zostać przyjęte i staną się obowiązujące
zgodnie z artykułem IX Układu Antarktycznego.
3.
Poprawki i zmiany do załączników mogą być przyjęte i staną się obowiązujące zgodnie
z artykułem IX Układu Antarktycznego, chyba że jakikolwiek załącznik będzie zawierać
postanowienie dotyczące przyspieszonego obowiązywania poprawek i zmian.
4.
Załączniki i jakiekolwiek poprawki i zmiany do nich, które stały się obowiązujące
zgodnie z ustępami 2 i 3 staną się obowiązujące dla Umawiającej się Strony Układu
Antarktycznego, która nie jest Stroną Konsultatywną Układu Antarktycznego lub która
nie była Stroną Konsultatywną Układu Antarktycznego w czasie ich przyjęcia, kiedy
depozytariusz otrzyma zawiadomienie o ich zatwierdzeniu przez taką Umawiającą się
Stronę, chyba że sam załącznik przewiduje inny sposób rozpoczęcia obowiązywania poprawki
lub zmiany.
5.
Załączniki podlegają procedurom rozstrzygania sporów określonych w artykułach 18 do
20, chyba że któryś z Załączników przewiduje inaczej.
Artykuł 10
Spotkania Konsultatywne Układu Antarktycznego
1.
Spotkania Konsultatywne Układu Antarktycznego są, w oparciu o najlepszą naukową i
techniczną wiedzę, właściwe dla:
(a)
Określenia, zgodnie z postanowieniami niniejszego Protokołu, ogólnej polityki wszechstronnej
ochrony środowiska Antarktyki i zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów;
(b)
przyjęcia środków, zgodnie z artykułem IX Układu Antarktycznego, w celu wykonania
niniejszego Protokołu.
2.
Spotkania Konsultatywne Układu Antarktycznego dokonują przeglądu pracy Komitetu oraz
korzystają w pełni z jego rad i zaleceń przy wykonywaniu zadań wymienionych w ustępie
1, jak również z rad Naukowego Komitetu Badań Antarktycznych.
Artykuł 11
Komitet Ochrony Środowiska
1.
Tworzy się niniejszym Komitet Ochrony Środowiska.
2.
Każda Strona ma prawo być członkiem Komitetu i wyznaczyć swego przedstawiciela, któremu
mogą towarzyszyć eksperci i doradcy.
3.
Status obserwatora w Komitecie jest otwarty dla każdej Umawiającej się Strony Układu
Antarktycznego, która nie jest Stroną niniejszego Protokołu.
4.
Komitet zaprosi Przewodniczącego Naukowego Komitetu Badań Antarktycznych oraz Przewodniczącego
Komitetu Naukowego do Spraw Ochrony Żywych Zasobów Morskich Antarktyki do udziału
w charakterze obserwatorów podczas jego sesji. Komitet może również, za zgodą Spotkania
Konsultatywnego Układu Antarktycznego, zaprosić do udziału w charakterze obserwatorów
podczas jego sesji także inne odpowiednie naukowe, techniczne i związane z ochroną
środowiska organizacje, które mogą wnieść wkład do jego prac.
5.
Komitet przedstawia Spotkaniu Konsultatywnemu Układu Antarktycznego sprawozdanie z
każdej sesji. Sprawozdanie powinno obejmować wszystkie zagadnienia rozpatrywane na
sesji i odzwierciedlać wyrażone opinie. Sprawozdanie przesyła się Stronom i obserwatorom
uczestniczącym w sesji, a następnie udostępnia publicznie.
6.
Komitet przyjmuje reguły procedury, które podlegają zatwierdzeniu przez Spotkanie
Konsultatywne Układu Antarktycznego.
Artykuł 12
Funkcje Komitetu
1.
Funkcje Komitetu polegają na udzielaniu rad i formułowaniu zaleceń dla Układających
się Stron w związku z wykonywaniem niniejszego Protokołu, włącznie z funkcjonowaniem
Załączników, w celu ich rozpatrzenia na Spotkaniach Konsultatywnych Układu Antarktycznego;
Komitet sprawuje także inne funkcje, jakie mogą być zlecone przez Spotkania Konsultatywne
Układu Antarktycznego. W szczególności Komitet udziela rad w odniesieniu do:
(a)
skuteczności środków podjętych na podstawie niniejszego Protokołu;
(b)
konieczności aktualizacji, wzmocnienia lub polepszenia w inny sposób tych środków;
(c)
konieczności przyjęcia dodatkowych środków włącznie z dodatkowymi załącznikami, o
ile to właściwe;
(d)
zastosowania i wykonywania procedur oceny oddziaływania na środowisko, określonych
w artykule 8 oraz w Załączniku I;
(e)
środków minimalizujących lub łagodzących skutki działań wobec środowiska na obszarze
Układu Antarktycznego;
(f)
procedur w sytuacjach wymagających pilnego działania, włącznie z interwencją w sytuacjach
zagrożeń dla środowiska;
(g)
działania i dalszego rozwoju systemu Obszarów Chronionych Antarktyki;
(h)
procedur inspekcyjnych, włącznie z formatami sprawozdań i wykazami kontrolnymi dla
prowadzenia inspekcji;
(i)
zbierania, archiwizacji, wymiany i oceny informacji dotyczących ochrony środowiska;
(j)
stanu środowiska Antarktyki; oraz
(k)
konieczności badań naukowych, włącznie z monitorowaniem środowiska, związanych z wykonywaniem
niniejszego Protokołu.
2.
Wykonując swoje funkcje, Komitet, o ile to właściwe, konsultuje się z Naukowym Komitetem
Badań Antarktycznych, Komitetem Naukowym do Spraw Ochrony Żywych Zasobów Morskich
Antarktyki oraz innymi odpowiednimi naukowymi, technicznymi i związanymi z ochroną
środowiska organizacjami.
Artykuł 13
Przestrzeganie niniejszego Protokołu
1.
Każda Strona podejmuje właściwe środki w granicach swojej kompetencji, włącznie z
przyjęciem ustaw i przepisów, działaniami administracyjnymi i środkami przymusu, dla
zapewnienia przestrzegania niniejszego Protokołu.
2.
Każda Strona dokonuje właściwych wysiłków, zgodnych z Kartą Narodów Zjednoczonych,
w tym celu, aby nikt nie podejmował działalności sprzecznej z niniejszym Protokołem.
3.
Każda Strona notyfikuje wszystkim innym Stronom środki, jakie podejmie zgodnie z ustępami
1 i 2.
4.
Każda Strona zwraca uwagę wszystkim innym Stronom na jakąkolwiek działalność, która
według jej opinii narusza wykonywanie celów i zasad niniejszego Protokołu.
5.
Spotkania Konsultatywne Układu Antarktycznego zwracają uwagę jakiegokolwiek państwa,
które nie jest Stroną niniejszego Protokołu, na każdą działalność podjętą przez to
państwo, jego agendy, instytucje publiczne, osoby fizyczne lub prawne, statki, samoloty
lub inne środki transportu, które naruszają wykonywanie celów i zasad niniejszego
Protokołu.
Artykuł 14
Inspekcja
1.
W celu wspierania ochrony środowiska Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych
z nią ekosystemów, a także zapewnienia przestrzegania niniejszego Protokołu, Strony
Konsultatywne Układu Antarktycznego zorganizują, indywidualnie lub wspólnie, inspekcje
obserwatorów zgodnie z artykułem VII Układu Antarktycznego.
2.
Obserwatorami są:
(a)
obserwatorzy wyznaczeni przez jakąkolwiek Stronę Konsultatywną Układu Antarktycznego,
będący obywatelami tej Strony; oraz
(b)
każdy obserwator wyznaczony na Spotkaniach Konsultatywnych Układu Antarktycznego dla
przeprowadzania inspekcji zgodnie z procedurami ustalonymi przez Spotkania Konsultatywne
Układu Antarktycznego.
3.
Strony ściśle współpracują z obserwatorami dokonującymi inspekcji oraz zapewniają,
aby podczas inspekcji obserwatorzy mieli dostęp do wszystkich części stacji, instalacji,
wyposażenia, statków i samolotów udostępnionych do inspekcji zgodnie z artykułem VII
ustęp 3 Układu Antarktycznego, jak również do wszystkich znajdujących się w nich dokumentów,
które są wymagane zgodnie z niniejszym Protokołem.
4.
Sprawozdania z inspekcji wysyła się do Stron, których stacje, instalacje, wyposażenie,
statki lub samoloty były przedmiotem sprawozdania. Po stworzeniu tym Stronom możliwości
przekazania uwag, sprawozdania wraz z uwagami doręcza się wszystkim Stronom oraz Komitetowi
i rozpatruje się je na najbliższym Spotkaniu Konsultatywnym Układu Antarktycznego,
a następnie udostępnia się publicznie.
Artykuł 15
Postępowanie w sytuacjach zagrożeń dla środowiska
1.
W celu reagowania na zagrożenia dla środowiska na obszarze Układu Antarktycznego każda
Strona wyraża zgodę na:
(a)
zastosowanie środków szybkich i skutecznych wobec takich zagrożeń, które mogą wyniknąć
podczas wykonywania programów badań naukowych, turystyki i innych rządowych lub pozarządowych
działań na obszarze Układu Antarktycznego, w odniesieniu do których uprzednie zawiadomienie
jest wymagane na podstawie artykułu VII ustęp 5 Układu Antarktycznego, włącznie z
towarzyszącymi logistycznymi działaniami pomocniczymi; oraz
(b)
stworzenie planów ewentualnościowych w celu reagowania na wypadki mające szkodliwy
wpływ na środowisko Antarktyki lub zależne od niej i powiązane z nią ekosystemy.
2.
W tym celu Strony będą:
(a)
współpracować przy formułowaniu i wykonywaniu takich planów ewentualnościowych; oraz
(b)
ustalać procedury natychmiastowego zawiadomienia oraz wspólnych działań w sytuacji
zagrożeń dla środowiska.
3.
Przy wykonywaniu postanowień niniejszego artykułu Strony korzystają z rad odpowiednich
organizacji międzynarodowych.
Artykuł 16
Odpowiedzialność
Zgodnie z celami niniejszego Protokołu dotyczącymi wszechstronnej ochrony środowiska
Antarktyki oraz zależnych od niej i powiązanych z nią ekosystemów, Strony zobowiązują
się opracować reguły i procedury dotyczące odpowiedzialności za szkody wynikające
z działalności mającej miejsce na obszarze Układu Antarktycznego i obszarach objętych
niniejszym Protokołem. Te reguły i procedury zostaną włączone do jednego lub więcej
załączników, które będą przyjęte zgodnie z artykułem 9 ustęp 2.
Artykuł 17
Roczne sprawozdanie Stron
1.
Każda Strona sporządzi sprawozdanie roczne z działań podjętych przez nią w celu wykonania
niniejszego Protokołu. Sprawozdanie to powinno zawierać zawiadomienia dokonane zgodnie
z artykułem 13 ustęp 3, plany ewentualnościowe sporządzone zgodnie z artykułem 15,
jak również wszelkie inne zawiadomienia i informacje wymagane przez niniejszy Protokół,
które nie są wskazane przez żadne inne postanowienie dotyczące przekazywania i wymiany
informacji.
2.
Sprawozdania sporządzone zgodnie z ustępem 1 przekazuje się wszystkim Stronom i Komitetowi,
rozpatruje się w trakcie najbliższego Spotkania Konsultatywnego Układu Antarktycznego
oraz udostępnia publicznie.
Artykuł 18
Rozstrzyganie sporów W przypadku sporu co do interpretacji lub stosowania niniejszego
Protokołu strony sporu, na żądanie jednej z nich, będą się wzajemnie konsultować tak
szybko, jak to możliwe w celu rozwiązania sporu w drodze rokowań, badań, pośrednictwa,
koncyliacji, arbitrażu, postępowania sądowego lub w inny pokojowy sposób, na który
strony sporu wyrażą zgodę.
Artykuł 19
Wybór procedury rozstrzygania sporów
1.
W czasie podpisania, ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia niniejszego Protokołu lub
przystąpienia do niego, albo też później w dowolnym czasie, każda Strona może wybrać,
w drodze pisemnej deklaracji, jeden lub oba środki rozstrzygania sporów dotyczących
interpretacji lub stosowania artykułów 7, 8 i 15 oraz postanowień każdego załącznika,
chyba że dany załącznik przewiduje co innego, a także artykułu 13, o ile odnosi się
on do wspomnianych artykułów i postanowień:
(a)
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości;
2.
Deklaracja złożona zgodnie z ustępem 1 nie będzie naruszać stosowania artykułu 18
i artykułu 20 ustęp 2.
3.
Uważa się, że Strona, która nie złożyła deklaracji zgodnie z ustępem 1 lub w odniesieniu
do której taka deklaracja utraciła moc, akceptuje właściwość Trybunału Arbitrażowego.
4.
Jeżeli strony sporu zaakceptowały ten sam środek rozstrzygania sporów, spór może być
poddany tylko tej procedurze, chyba że strony uzgodnią inaczej.
5.
Jeżeli strony sporu nie zaakceptowały tego samego środka rozstrzygania sporów lub
jeżeli obie strony zaakceptowały oba środki, spór może być przedłożony jedynie Trybunałowi
Arbitrażowemu, chyba że strony uzgodnią inaczej.
6.
Deklaracja złożona zgodnie z ustępem 1 pozostaje w mocy do czasu jej wygaśnięcia w
myśl jej postanowień lub po upływie trzech miesięcy od momentu złożenia depozytariuszowi
pisemnego zawiadomienia o jej odwołaniu.
7.
Nowa deklaracja, zawiadomienie o odwołaniu lub wygaśnięcie mocy deklaracji nie naruszają
w żadnej mierze toczących się postępowań przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości
lub Trybunałem Arbitrażowym, chyba że strony sporu uzgodnią inaczej.
8.
Deklaracje i zawiadomienia przewidziane w niniejszym artykule składane będą depozytariuszowi,
który prześle ich kopie wszystkim Stronom.
Artykuł 20
Procedura rozstrzygania sporów
1.
Jeżeli strony sporu dotyczącego interpretacji lub stosowania artykułów 7, 8 lub 15
lub postanowień każdego Załącznika, o ile dany Załącznik nie przewiduje inaczej, a
także artykułu 13, o ile odnosi się on do wspomnianych artykułów i postanowień, nie
uzgodniły środków dla jego rozstrzygnięcia w ciągu 12 miesięcy od żądania konsultacji
w myśl artykułu 18, spór zostanie, na żądanie jednej ze stron sporu, przekazany do
rozstrzygnięcia zgodnie z procedurą ustaloną w artykule 19 ustępy 4 i 5.
2.
Trybunał Arbitrażowy nie będzie właściwy do decydowania lub orzekania w odniesieniu
do jakiejkolwiek sprawy wchodzącej w zakres artykułu IV Układu Antarktycznego. Ponadto
żadne postanowienie niniejszego Protokołu nie może być interpretowane w sposób przyznający
właściwość lub jurysdykcję Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości lub innemu
trybunałowi, ustanowionemu dla rozstrzygania sporów między Stronami, do decydowania
lub orzekania w odniesieniu do spraw wchodzących w zakres artykułu IV Układu Antarktycznego.
Artykuł 21
Podpisanie
Niniejszy Protokół będzie otwarty do podpisu w Madrycie dnia 4 października 1991 r.,
a następnie w Waszyngtonie do dnia 3 października 1992 r. dla wszystkich państw, które
są Stronami Układu Antarktycznego.
Artykuł 22
Ratyfikacja, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie
1.
Niniejszy Protokół podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu przez państwa,
które go podpisały.
2.
Po 3 października 1992 r. niniejszy Protokół będzie otwarty do przystąpienia dla każdego
państwa, które jest Stroną Układu Antarktycznego.
3.
Dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia składa się Rządowi
Stanów Zjednoczonych Ameryki, wyznaczonemu niniejszym na depozytariusza.
4.
Po wejściu w życie niniejszego Protokołu Strony Konsultatywne Układu Antarktycznego
nie będą podejmowały działań odnośnie do zawiadomienia dotyczącego prawa Umawiającej
się Strony Układu Antarktycznego do wyznaczenia przedstawicieli w celu uczestniczenia
w Spotkaniach Konsultatywnych Układu Antarktycznego zgodnie z artykułem IX ustęp 2
Układu Antarktycznego do czasu, aż ta Umawiająca się Strona uprzednio ratyfikuje,
przyjmie lub zatwierdzi ten Protokół albo do niego przystąpi.
Artykuł 23
Wejście w życie
1.
Niniejszy Protokół wejdzie w życie w trzydziestym dniu od daty złożenia dokumentów
ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia przez wszystkie państwa
będące Stronami Konsultatywnymi Układu Antarktycznego w dniu przyjęcia tego Protokołu.
2.
Dla każdej Umawiającej się Strony Układu Antarktycznego, która po wejściu w życie
niniejszego Protokołu złoży dokument ratyfikacyjny, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia,
Protokół ten wejdzie w życie w trzydziestym dniu od daty złożenia takiego dokumentu.
Artykuł 24
Zastrzeżenia
Nie jest dopuszczalne żadne zastrzeżenie do niniejszego Protokołu.
Artykuł 25
Zmiana lub poprawka
1.
Bez naruszania postanowień artykułu 9 niniejszy Protokół może być zmieniony lub poprawiony
w każdym czasie zgodnie z procedurami ustalonymi w artykule XII ustęp 1 punkty (a)
i (b) Układu Antarktycznego.
2.
Jeżeli po upływie 50 lat od dnia wejścia w życie niniejszego Protokołu którakolwiek
Strona Konsultatywna Układu Antarktycznego zażąda, przez zawiadomienie skierowane
do depozytariusza, zwołania konferencji w celu omówienia funkcjonowania Protokołu,
konferencję taką zwołuje się tak szybko, jak to możliwe.
3.
Zmiana lub poprawka zaproponowane na Konferencji Przeglądowej zwołanej zgodnie z ustępem
2, przyjęte będą przez większość Stron, włączając 3/4 państw, które są Stronami Konsultatywnymi
Układu Antarktycznego w czasie przyjęcia niniejszego Protokołu.
4.
Zmiana lub poprawka przyjęte zgodnie z ustępem 3 wejdą w życie po ratyfikacji, przyjęciu,
zatwierdzeniu lub przystąpieniu do nich przez 3/4 Stron Konsultatywnych Układu Antarktycznego,
włączając ratyfikację, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie wszystkich państw,
które są Stronami Konsultatywnymi Układu Antarktycznego w czasie przyjęcia niniejszego
Protokołu.
5.
(a)
Jeśli chodzi o artykuł 7, zakaz podejmowania działalności w odniesieniu do zasobów
mineralnych Antarktyki, zawarty w tym artykule, będzie obowiązywał do czasu przyjęcia
wiążącego reżimu prawnego dotyczącego działalności w odniesieniu do zasobów mineralnych
Antarktyki, zawierającego uzgodnione środki określające, czy i na jakich warunkach
jakakolwiek taka działalność jest dopuszczalna. Reżim ten powinien w pełni chronić
interesy wszystkich państw wymienionych w artykule IV Układu Antarktycznego i stosować
zasady tam zawarte. Dlatego też, jeżeli zostanie zaproponowana zmiana lub poprawka
artykułu 7 na Konferencji Przeglądowej wymienionej w ustępie 2, taka zmiana lub poprawka
powinny zawierać taki wiążący reżim prawny.
(b)
Jeżeli żadna taka zmiana lub poprawka nie wejdą w życie w ciągu 3 lat od daty ich
przyjęcia, każda Strona może w dowolnym czasie po tej dacie notyfikować depozytariuszowi
swoje wycofanie się z niniejszego Protokołu, przy czym takie wycofanie nabierze mocy
po upływie 2 lat od otrzymania zawiadomienia przez depozytariusza.
Artykuł 26
Zawiadomienia dokonywane przez depozytariusza
Depozytariusz notyfikuje wszystkim Umawiającym się Stronom Układu Antarktycznego:
(a)
podpisanie niniejszego Protokołu i złożenie dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia,
zatwierdzenia lub przystąpienia;
(b)
datę wejścia w życie niniejszego Protokołu oraz każdego dodatkowego załącznika do
niego;
(c)
datę wejścia w życie każdej poprawki do niniejszego Protokołu lub każdej jego zmiany;
(d)
złożenie deklaracji i zawiadomień zgodnie z artykułem 19; i
(e)
każde zawiadomienie otrzymane zgodnie z artykułem 25 ustęp 5 punkt (b).
Artykuł 27
Tekst autentyczny i rejestracja w systemie Narodów Zjednoczonych
1.
Niniejszy Protokół, sporządzony w językach angielskim, francuskim, hiszpańskim i rosyjskim,
przy czym każdy tekst jest jednakowo autentyczny, złożono na przechowanie w archiwach
Rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki, który przekaże należycie uwierzytelnione kopie
wszystkim Umawiającym się Stronom Układu Antarktycznego.
2.
Niniejszy Protokół zostanie zarejestrowany przez Depozytariusza z zgodnie z artykułem
102 Karty Narodów Zjednoczonych.